Italiya taomlari

mazali

Italiya taomlari uzining xilma-xilligi va shirinligi bilan dunyodagi eng zo’r oxhxonalaradan biri deb hisoblanadi.

Italiya taomlari va o’rta dengiz mamlakatlari taomlarida sabzavotlar eng ko’p ishlatiladi va sabzavotlar qiroli bu pomidordir. Pomidorlarni pyure yoki pasta shaklida uchratishimiz mumkin. Pomidorlarni dudlash, duxovkada pishirish, marinovka qilish yoki quritish mumkin

Sabzavotlar Italiyancha uslubda

Italiyada sabzavotlarni unsiz va suvsiz tayyorlashadilar. Asosan ularni qisqa vaqt ichida dudlantiriladi – sabzavotlar sal qattiqroq bo’lib chiqishining hechqanday yomon joyi yo’q. Ziravorlar o’rniga Italiyaliklar taomlariga yangi maysalar, tryufel yoki parma pishlog’ini qo’shishadi.


Venesiya

Venesiya Respublikasi o’rta asrlarda dunyoning eng qudratli mamlakatlaridan va muhim tijorat markazlaridan bo’lgan. Shuning uchun ham hatto o’sha paytlarda ularning taomlarida ekzotika hisoblangan zanjabil, za’faron, zira, dolchin va muskat yong’oggi kabi sharqona ziravorlar ishlatilgan.Faqatgina Napoleon urushlari paytidagina ularning o’rnini ot’ va maysalar egallab boshlagan. Venesiya taomlarining ingrediyentlari ichida baliq va dengiz mevalari ko’p ishlatiladi. Saor bilan Pesse kabi ba’zi taomlarning kelib chiqishiga achchiq bilan shirinlikni uyg’unlashtiruvchi Arab oshxonasi sababchidir.

Dengizdan uzoqlashgan sari taomlarda ko’proq go’sht iste’mol qilinadi (ayniqsa yovvoyi qush va parranda go’shti va boshqa go’shtlar). Eng mashhur taomlar bu kamsa sousi bilan yovvoyi o’rdak va buzoq jigari Venesiya uslubda Avstriyadan kelib chiqqan polenta bilan birga tortiladi (Venesiya Vena Kongressidan keyin Avstriya hukmronligida bo’lgan). Venesiyaning boshqa o’ziga xos taomlari bu apelsin sharbati, Worshester sausi, sut, tuz va oq qalampir bilan mayonezdan qilingan ziravorlar sepilgan yupqa buzoq lahm go’shti. Bu o’lkada pastadan ko’ra risotto ko’proq mashhur hisoblanadi. Karakatisaning qora suyuqligi bilan tayyorlanganda uni risotto nero deyishadi. Oldinlari nonushta, tushlik va kechki ovqatda iste’mol qilingan polenta ham katta ahamiyatga ega.

 The World of Italian Coffee

Venesiya sabzavotlar etishtirib chiqishi bilan ham mashhur

Venesiya sabzavotlar etishtirib chiqishi bilan ham mashhur. Eng ko’p etishtiriladiganlaridan ba’zilari bu Trevisoning sachratqi radikkiosi va Basano del Grappaning oq sarsabilidir. Qovoqli taomlar va qo’zoqli o’simliklardan tayyorlanadigan taomlar ham juda mashhur, misol uchun, fagioli pastasi, ya’ni loviyali pasta yoki Venesiya qizil loviya sho’rvasi.

Milan

Milan Italiyaning shimolidagi boy mintaqalardan biri bo’lib u Lombardiyaning poytaxtidir. Hozirgi kunda qishloq xo’jaligi bilan shug’ullanmasada, Lombardiya hozirgi kungacha u o’zining shirin guruchi bilan mashhur. Guruch bu erda XV asrda etishtirib boshlangan bulib, birinchi uni Sarasinlar Ispaniyaga olib kelgan, u erdan keyin esa Argonianlar hukmndorlari Lombardiyaga olib kelishgan. Milanning an’anaviy taomi bu Milancha risotto bo’lib u za’faron bilan birga tortiladi. Bundan tashqari xamirli pasta, ravioliga o’xshagan yoki qovoq bilan to’ldirilgan agnolottilar ham mashhur. Milan taomlarining o’ziga xosligi bu vino bilan tayyorlangan go’sht, salyamining har xil turlari va qurbaqa oyoqlaridir. Odatda ovqatlanib bo’lgandan keyin gorgonzola, mascarpone va grana padano kabi pishloqlar tortiladi. Lekin bu Lombardiya oshxonasida shirinliklar yo’q degani emas, misol uchun, tiramisu mascarpone pishlog’idan tayyorlanadi. Bu mintaqa o’zining panettone (kvasdan qilingan keks) va Kolomba Paskuale, kabutar shaklidagi kekslar bilan g’ururlanadi. Bundan tashqari Amaretto va Campari kabi likyorlari bilan ham mashhur.

Birinchi pazzandachilik kitobi

Birinchi italiya pazandachilik kitobi shu erda Renessans davrida nashr etilgan.U nafaqat reseptlar to’plami, balki taomlarning quvvatliligi va taomlarning tarkibi, ziravorlar qo’shish, sarishtalik, va hatto ovqatlanish odobiga taa’lluqli haqiqiy bilimlar mujassamlashgan kitobdir.

 Italian Cuisine Amidst Milan

Rim

Buyuk mamlakatlarni zabt etish davridan oldin, Tiber eri atrofidagi aholining pazandalik madaniyati o’rta meyona bo’lgan. Gretsiyaga xos ziyofatlashish madaniyati kirib kelgandan keyin u o’zgara boshlagan. Ziyofatlar odatda ichkiliklarga aylanib ketardi, rimliklar greklarga qaraganda vinoga suvni aralashtirishga o’rganmagan edi. Taomnomani tanlash jarayonida oxirgi xulosaga kelishda odatda uning nufuzligi ahamiyatga ega edi. Taomlarda qancha qimmat ziravorlar ishlatilganiga va taom tayyorlashning murakabligiga qarab yuqori baholangan. Pazandalik san’atining eng cho’qqisi bu “qalbaki taomlar” bo’lgan, ya’ni buzoq go’shti shunday tayyorlanadiki undan treskaning ta’mi keladi. Qadimiy Rimda yong’in tahdidi sabab xo’jaliklarga uyda ovqat pishirish ta’qiqlangan. Balki, shuning uchun hozirgi kunlarda ham Rimliklar Italiyaning boshqa mintaqadagi aholisiga ko’ra ko’proq restoranlarda ovqatlanadilar. Bundan tashqari, G’arbiy Xristianstlik poytaxtiga kelgan ziyoratchilar va turistlar yuz yillab ovqatlangan Rim bu kafeterialar, trattoriyalar va pizzeriyalar shahridir.

Italia qahvasi

Italiyaliklarning sevimli ichimligi bu qahvadir, chunki nima bo’lganda ham Rimliklar qahva etishtiruvchilarni kashf etishgan. Italiyaliklar kunini Kapuchining ko’ylagini eslatuvchi yong’oqsimon rangli kapuchchino bilan boshlashadi. Kun davomida ular ko’p shakar solingan kam hajmda espresso ichib yurishadilar.

Parma

Poytaxti Parma bo’lgan Emilia-Romanya mintaqasi oshxonasi delikateslarga boydir. Bularning orasida eng mashhurlari bu Parma vetchinasi va Parma pishloqlaridir. Bu er dunyodagi bir nechta fabrikalar ishlab chiqaradigan eng zo’r Aceto Balsamino Tradizionale balzamli uksusi bilan ham mashhurdir. Prossiutto Di Parma, ya’ni Parma vetchinasi katta mehr va oqibat bilan tayyorlanadi. Butun jarayonni cho’chqa go’shtini ta’minlash, uning boqilishi va ishlab chiqarish jarayonining barcha talablarga javob berishiga kafolat beruvchi mahsus konsorsium tomonidan nazorat qilinadi. To’g’ri tuzlangan haqiqiy Prosciutto Di Parma salqin xonada 10-12 oy mobaynida tayyor bo’lib etadi. Lekin, undan ham ko’proq vaqt tayyor bo’linadigan vetchina undan ham yumshoqroq va shirinroq bo’ladi. Bu orada Parma pishlog’i Parmijian Reggiano ham mashhurdir. Uning nomi XIII asrdan buyon tayyorlanadigan ikkita, ya’ni Parma va Reggion shaharlar nomidan kelib chiqadi. “Parma” nomi faqat bir nechta provinciyalarda ishlab chiqariladigan pishloqlar nomida ishlatiladi: Parma, Reggio Emilia, Modena, Mantua yoki Bolonya. Sut faqat yaylovda boqiladigan sigirniki bo’lishi kerak. Parma pishlog’i 10 oydan 36 oygacha pishib etishadi. Pishib etishtirilish vaqtiga qarab ular har-xil turlarga bo’linadi: yangi (fresco), o’rta (vecchio) yoki yoshi katta (stravecchio). Bu pishloqlar turiga qarab har-xil maqsadlar uchun foydalaniladilar. Yangi Parma pishlog’i dasturxon ustiga qo’yilsa, yoshi katta pishloq pasta yoki guruchli taomlar, gazak, sho’rva va kolbasalarda ishlatiladi.

Tabiy balzamli uksus

Aceto Balsamino, tabiiy tayyorlanadigan balsamli uksus. Xom mog’or ozgina qaynatilib yog’och bochkalar ichiga achitish uchun solib qo’yiladi. Achitish jarayoni 3 yil davom etadi, lekin yaxshi balzamli uksus tayyor bo’lishi uchun 12 yillab vaqt ketadi, va xatto 30 va 50 yildan keyin ham uning sifati yaxshilashib boraveradi.
 Italian Steam Manufacturers

Rizotto

Shimoliy Italiyaning eng mashhur taomidir. Bu taomning asosi guruchdir. To’g’ri konsistensiya darajasiga etishishi uchun uni to’g’ri pishirish talab qilinadi. Guruch qattiq, lekin yopishqoq bo’lmasligi kerak. Bulyonda guruchni pishirishdan tayyor bo’lgan sous guruchni biriktirib turadi. Rizotto bu faqat guruchli taom emas, balki unda sabzavotlar ham bo’ladi. Sabzavotlarnning orasida brokkoli, bolg’or qalampirlari, no’xot, selderey, porey piyozi, sabzavot, piyoz va rangli karam katta axamiyat kasb etadi. Qolgan ingrediyentlar oshpazning mahoratiga bog’liq. Shuni e’tiborga olish kerakki rizotto pishirishning turli xil yo’llari bor. Shimoliy Italiyada har bir oilada ushbu taomni tayyorlashning o’z respeti bor.
, , , ,